Podstawowa zasadą rynku podstawowego jest dbanie o jego jakość. Dlatego też, notowane są na nim akcje spółek które mają odpowiednią wartość czyli charakteryzują się określonym kapitałem i wysoka płynnością finansową. Jeśli chodzi o polską giełdę, Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie, to spółki chcące dostać się ze swoimi akcjami na rynek podstawowy muszą spełnić kilka warunków.

Rynek podstawowy to miejsce dla spółek które prowadzą przejrzystą politykę informacyjną jeśli chodzi o swoje działania inwestycyjne. Ważne jest aby taka spółka sporządziła odpowiedni dokument informacyjny, ma on najczęściej postać prospektu emisyjnego. Kolejny wymóg to brak jakichkolwiek postępowań wobec spółki ze strony wymiaru sprawiedliwości oraz jej dobra kondycja finansowa. Bardziej szczegółowe zasady dotyczą wartości emitowanych akcji, która nie może być niższa niż milion euro.

W celu zabezpieczenia przed nieuczciwymi emitentami dodano również wymóg posiadania zweryfikowanej trzyletniej historii sprawozdań finansowych. Powinny one dotyczyć lat poprzedzających termin złożenia wniosku o dopuszczenie akcji spółki do notowań na rynku podstawowym.

Giełda w Londynie wystartowała dokładnie w 1801 roku. Jednak już wcześniej w Londynie funkcjonował obrót akcjami. Pierwszą tego typu inicjatywą była zbiórka z połowy XVII wieku. Jej celem było zebranie funduszy dla Kompanii Moskiewskiej i Wschodnioindyjskiej. Pierwsza miała znaleźć drogę do Chin przez Morze Białe, od północy, druga zorganizować wyprawę do Indii i dalszych krajów azjatyckich.

Obecna giełda londyńska to jedna z największych tego typu instytucji na świecie. Pod względem kapitalizacji jest to trzecia giełda. Sprawia to, że wielokrotnie była narażona na próby przejęcia przez różne instytucje. Zazwyczaj rząd angielski opierał się jej sprzedaży, jednak kilka lat temu uległ i udziałowcem giełdy londyńskiej stał się NASDAQ. Jednak rynek ten chciał zdobyć większościowe udziały i próbował tego dokonać kilkakrotnie. Kiedy okazało się to niemożliwe, sprzedał posiadane akcje giełdzie ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Złota akcja używana jest jako pewnego rodzaju zabezpieczenie interesów państwa w strategicznych z punktu widzenia gospodarki spółkach. Nie jest ona narzędziem bezterminowym, zazwyczaj ma określony czas obowiązywania ograniczający się do kilku lat. Pozwala to na wyegzekwowanie od inwestora zobowiązań zapisanych w umowie prywatyzacyjnej. Szczegółowo, złota akcja, daje prawo weta. Według ustawy może ono nastąpić w kilku określonych przypadkach.

Skarb Państwa może interweniować, jeśli właściciel spółki zamierza dokonać jakiegoś działania wykorzystując do tego istotny składnik wpływający na wartość przedsiębiorstwa. Oczywiście złota akcja ma swoje zastosowanie także w przypadku kiedy następuje próba podjęcia decyzji niezgodnej z prawem polskim lub narażającej na szwank bezpieczeństwo publiczne. Co ważne, złota akcja nie musi nieść za sobą posiadania pakietu kontrolnego akcji spółki, czy nawet ich większej ilości. Jej działanie jest takie samo w każdym przypadku.

Spółka akcyjna to najczęstsza forma własności spotykana w spółkach giełdowych. Bez możliwości emitowania akcji żaden podmiot nie może dostać się na giełdę. Aby założyć spółkę akcyjna należy wnieść do niej kapitał w postaci akcji. Zebrany kapitał dzieli się na określoną ilość akcji, którym odpowiadają głosy na walnym zgromadzeniu. Walne zgromadzenie zajmuje się podejmowaniem najważniejszych decyzji odnośnie przyszłości i kierunków rozwoju firmy.

Podstawową zaleta takiej formy jest to, że akcjonariusze nie odpowiadają za ewentualne zobowiązania spółki. Ich ryzyko ograniczone jest wartością wniesionego kapitału. Oczywiście, mają także swoje prawa, oprócz głosu na walnym mają prawo do zysku, np. dywidendy. Na co dzień spółką akcyjna zarządza zarząd powołany przez właścicieli. Funkcję kontrolną spełnia rada nadzorcza i w ogólniejszym zakresie walne zgromadzenie.

Sesja giełdowa jest pewnego rodzaju ustalonym porządkiem, dzięki któremu praca giełdy staje się czytelniejsza i prostsza dla przeciętnego obserwatora. Ten swoisty harmonogram powinien określać czas rozpoczęcia i zakończenia notowań giełdowych. Dla przykładu, warszawska giełda pracuje w godzinach od 9 do 16:30 od poniedziałku do piątku w dni robocze. Szczegółowy plan składa się z kilku faz.

Pierwsza faza to to czas przed otwarciem, kiedy sesja jeszcze się nie rozpoczęła, jednak możliwe jest już składanie zleceniem. W momencie otwarcia rozpoczyna się właściwa sesja i notowania akcji są aktualizowane na bieżąco. Wyróżnić można tzw. fixing, kiedy to następuje wycena akcji. Dokonuje jej się poprzez porównanie ofert kupna z ofertami sprzedaży, oczywiście cena zależy od popytu i podaży na dane akcje. Na końcu sesji jest tzw. dogrywka ostatnia możliwość złożenia zleceń które będą realizowane po cenie ustalonej z fixingu.

Sesja giełdowa charakteryzuje się tym, że notowania mają charakter zmienny, wiele zależy od nastroju inwestorów a także od różnego rodzaju informacji zewnętrznych.

Giełda w Nowym Jorku powstała w 1817 roku. Przez prawie 200 lat swojego istnienia stała się jedną z najważniejszych instytucji finansowych na świecie. Oczywiście, nie obyło się bez problemów i to poważnych. Jednym z wydarzeń, które stało już się pewnego rodzaju symbolem był tzw. czarny czwartek z 1929 roku. W kolejnych dniach giełda traciła ponad 10 procent swojej wartości, co doprowadziło do krachu gospodarki nie tylko w samych Stanach Zjednoczonych ale także na całym świecie.Aby uniknąć w przyszłości nieodpowiedzialnego zachowania inwestorów i emitentów akcji wprowadzono szereg regulacji, które dzisiaj są podstawowymi zasadami obowiązującymi na rynkach finansowych.

Obecnie New York Stock Exchange to około 2800 notowanych spółek, których wartość przekracza 25 bilionów dolarów. Codziennie notowane są obroty rzędu 46 dolarów. Pod tym względem giełda plasuje się w ścisłej światowej czołówce i jest wyznacznikiem kondycji gospodarczej światowej gospodarki. Od 2005 roku instytucja ta zmieniła swój profil i jest teraz publiczną spółką nastawiona na wypracowanie dochodu.

Komisja Nadzoru Finansowego ma niezwykle rozległe uprawnienia. Początkowo, miała ona kontrolować tylko rynek finansowy, jednak już dwa lata po powstaniu przejęła kompetencje Komisji Nadzoru Bankowego. Dzięki temu stała się potężną instytucją. Komisja nadzoru Finansowego jest niezależna, administracyjnie podlega bezpośrednio pod Prezesa Rady Ministrów.

Do najważniejszych zadań komisji należy sprawowanie nadzoru nad rynkiem finansowym, emerytalnym i ubezpieczeniowym oraz podejmowanie działań zmierzających do poprawnego funkcjonowania wymienionych sektorów. Komisja powinna również stymulować rozwój rynków finansowych, działać na rzecz podniesienia ich konkurencyjności oraz wypełniać rolę edukacyjną. Komisja Nadzoru Finansowego daje także możliwość polubownego rozwiązywania sporów pomiędzy instytucjami jej podlegającymi a ich klientami.

Aktualnym przewodniczącym tej instytucji jest Stanisław Kluza, poza tym istnieje wiele komórek które odpowiadają za szczegółowe segmenty rynku finansowego.

NASDAQ powstał w 1971 roku, od początku był pierwszym w pełni elektronicznie zarządzanym rynkiem akcji. Jest na nim notowanych ponad 3200 spółek, m.in. tacy potentaci jak Microsoft, Intel, Dell czy Apple. Można zauważyć przewagę firm z branży komputerowej i internetowej, jednak to właśnie na ich boomie powstał NASDAQ. Jeśli chodzi o wartość rynku to jest ona porównywalna z największą giełda na świecie, w Nowym Jorku. Obroty tego rynku są zdecydowanie największe wśród wszystkich tego typu instytucji.

NASDAQ jest ponad narodowym rynkiem, notowane są spółki z wielu krajów, tj. Stany Zjednoczone, Kanada czy Japonia. Dzięki odejściu od zasad giełdowych jego twórcom udało się zminimalizować dotychczasowe bariery będące przeszkodą dla swobodnego obrotu akcjami. Największy sukces NASDAQ odniósł w 1995 roku, kiedy przekroczył 5 tys punktów. Niestety, po krachu branży internetowej, zanotował znaczny spadek i obecnie oscyluje wokół 1500 punktów.

Wiele osób obok zalet tego systemu zauważa także jego minusy. Znacznie zwiększona łatwość wejścia na rynek notować akcji niesie za sobą większe ryzyko. Nie wszyscy są tego świadomi, czego skutkiem było wiele bankructw w przeszłości.

Instrumenty pochodne są głównym elementem rozliczeniowym współczesnych rynków finansowych. W czasach kiedy odchodzi się od gotówki i innych form rzeczywistego pieniądza, wirtualne przedstawianie wartości jest niezwykle popularne. To właśnie dzięki temu nastąpił w ostatnich latach prawdziwy wysyp różnego rodzaju instrumentów pochodnych.

Instrumenty pochodne są dzielone na dwie grupy-o ryzyku symetrycznym i ryzyku niesymetrycznym. Jeśli chodzi o te pierwsze to są to różnego rodzaju kontrakty terminowe, np. typu forwards lub futures. Instrumenty o ryzyku niesymetrycznym to opcje, warranty i obligacje zmienne. Ta niesymetryczność polega na tym, że istnieje możliwość zarobienia nieograniczonej kwoty jak i z góry ustalonej. oczywiście jest to związane z ryzykiem poniesienia nieograniczonej straty. Takie instrumenty są najczęstszym narzędziem spekulacyjnym, pozwalają również zminimalizować ewentualne ryzyko straty.

Obowiązek opublikowania prospektu emisyjnego ma każda spółka która chce być notowana na giełdzie. Pomimo, że dokument ten ma charakter tylko informacyjny, to jest niezwykle ważnym etapem, który przedsiębiorstwo musi spełnić. Prospekt powinien być przedstawiony do wiadomości dla potencjalnych inwestorów. Najczęściej spotyka się jego publikację w prasie, ewentualnie w telewizji w formie reklamy.

Jeśli chodzi o szczegóły to prospekt emisyjny musi przedstawiać sytuację finansową emitenta akcji, najczęściej jest to właściciel spółki. Powinien także określać sposób przeprowadzenia emisji i jej zasady. W Polsce za potwierdzanie ważności prospektów odpowiada Komisja Nadzoru Finansowego. To do niej należy weryfikacja informacji przedstawionych w dokumencie i ewentualne ich zakwestionowanie. Po jego zatwierdzeniu, spółka może domagać się dopuszczenia do obrotu akcjami na rynku regulowanym. Według naszego prawa, prospekt nie jest wymagany, jeśli emitowane akcje mają być skierowane dla mniej niż 100 osób.